Skor netti, fark erken açıldı. Ama sahadaki hakemin performansı, gollerden çok konuşuldu.

Trabzonspor-Galatasaray derbisi 4-0 bitti.

Uğurcan’ın en iyi yaptığı iş, forvetle karşı karşıya kaldığı anlardaki kurtarışılarıydı.

Salah ve Saviolo karşısında topu ancak seyretti…

Çünkü gol, sert vuruşta değil; kalecinin uzanamayacağı köşede saklı.

Futbolda da hakemlikte de mesele, doğru anda doğru köşeyi görebilmektir.

Skor netti, fark erken açıldı, ev sahibi ekip sahada üstünlüğünü tartışmasız kabul ettirdi. Skorun erken gelmesi aslında hakemin işini kolaylaştırmasına rağmen, Batuhan Kolak’ın performansı tartışmaların merkezine oturdu. Maç bittikten sonra konuşulan şey sadece goller olmadı. Asıl tartışma, sahadaki hakemin performansında yoğunlaştı. Ortaya çıkan tablo, bireysel hatalardan çok cesaretin ve yorum yeteneğinin mevcut hakemlik anlayışı içinde nasıl geri plana itilebildiğini gösteriyordu.

Bir hakem sahaya çıktığında sadece kural kitabıyla değil, yeteneği ve karakteriyle de yönetir. Trabzonspor-Galatasaray derbisinde Batuhan Kolak’ın performansını izlerken asıl gördüğümüz eksiklik buydu.

Üç net avantaj pozisyonunu yönetemedi. Kolayı seçti, düdük çaldı. Bir anlık bekleme ve çevre kontrolü, Trabzonspor lehine net avantajlar yaratabilirdi. Ama düdük çalındı. Avantajı okuyamayan hakem, oyunun ritmini de kaybettirdi. Çaldığı fauller sonrası Abdülkerim’in el hareketine ve Pina’ya yapılan müdahalede sarı kart göstermemesi, standart konusunda soru işaretleri oluşturdu.

Savic’in Sane’ye yaptığı müdahale kırmızı kartı gerektiriyordu. sarı kart çıktı, Riva sessiz kaldı. Ancak kısa bir süre sonra Lesley Ugochukwu’nun Ozan Tufan’a yaptığı benzer nitelikteki ağır müdahalede önce sarı gösterildi, ardından Riva devreye girdi ve kırmızı kart çıktı.

Birbirine bu kadar benzeyen iki eylemde iki farklı sonuç…

Hem sahadaki hakem  hem de Riva’daki VAR açısından ortaya bir tutarsızlık çıktı. İlk pozisyonda da VAR aynı şekilde devreye girseydi, standart yakalanabilirdi. Buradaki asıl soru şu: Benzer eylemlerde neden aynı standart uygulanmadı?

Hakem, baskı anında sakinliğini kaybederse otoritesini de kaybeder. Beden dili, parmakla yer göstermek, “gel buraya” demek… Bunlar saha hâkimiyetini güçlendirmek yerine zayıflatır. Aksi halde kartın sebebi sen olursun.

Batuhan Kolak, sen daha hakemliğin başındasın. Bu seviyedeki bir derbide verilen kritik kararlar, senin futbol paydaşları nezdindeki yerini belirleyecek. Avantajı göreceksin, beden dilini kontrol edeceksin, benzer pozisyonlarda aynı standardı uygulayacaksın.

Bu iki pozisyonda da sahada direkt kırmızı göstermeliydin; çünkü her iki pozisyonu da gördün. Bunları çözemezsen, unvanın ne olursa olsun sahada kabul görmezsin. Avantaj pozisyonlarında ve son bölümde saha kenarında yaşananlar, sana inananların güvenini sarstı.

Hakem Batuhan Kolak yine de iyi bir hakem olabilir. Kendine dayatılan bu sisteme teslim olmazsa.

Onun bunun hakemi değil; “kim ne der” diye değil, hakemliğin gereklerini yaparsa olur.

Dünkü maçta Savic o pozisyonu ilk dakikada yapmış olsaydı direkt kırmızı çıkarabilirsen, Galatasaraylı oyuncuya VAR’a bırakmadan kırmızı çıkarabilirsen, avantaj kuralını iyi uygulayabilirsen, otorite sağlama adına gereksiz diyaloglara girmezsen, oyunu yavaşlatmak yerine çabuk oynanmasına izin verirsen bu iş olur.

Ama dünkü  maç seni aldatmasın. Dünkü büyük müsabaka kadar hakemlik adına rahat bir maç bulamazsın.

Bir de dördüncü hakemlere tavsiyem: Öne çıkmak adına müsabakaya gereksiz müdahale etmeyin. Hakemin ve yardımcı hakemin görmediği pozisyonlara odaklanın.

Asıl mesele ise daha büyük.

Bu kadar net hatalara rağmen bir hakemi hızla FIFA listesine taşırsanız ya da mevcut statüsünü korumaya devam ederseniz, o hakem hatasından ne öğrenecek?

Erken verilen unvan, çoğu zaman en büyük haksızlıktır.

Bu iş “belki tutar” kumarından ibaret olmamalı. Kritik anlarda doğru kararı verebiliyorsan zaten hakemsin. Veremiyorsan unvanının ne olduğu hiç önemli değil.

Hakemlik her yönüyle donanım  ister. Fizik, pozisyon alma ve kural bilgisi temeldir ama yeterli değildir. Avantaj algısı, beden dili, oyuncu yönetimi, tutarlılık ve baskı altında soğukkanlılık… Bunların hepsi bir arada olmak zorundadır.

Liyakat varsa insan gelişir. Liyakatın önüne başka ölçütler geçtiğinde ise yükselişin kendisi bile hakemin gelişiminin önüne geçebilir.

2027 FIFA listesi 1 Ekim’e kadar belirlenecek. Batuhan Kolak bu listenin güçlü adaylarından biriydi. Bu maçtaki iki kritik pozisyonda, Savic-Sane ve Ugochukwu-Ozan pozisyonlarında verdiği kararlar ve benzer eylemlere farklı yaklaşımı, bu tartışmanın merkezinde olacak.

Geçmişte de benzer tablolar gördük. Bir ismin yolu hataları yüzünden kapanırken, Mehmet Türkmen bir gecede talimat değişikliğiyle FIFA yapılmıştı. Oğuzhan Çakır ise Trabzonspor-Fenerbahçe maçı sonrası yükseltildi; o müsabakadaki ciddi hatalarına rağmen. Yani havadaki topa düdük çalıyor, golü ziyan ediyordu. Karar bir kez verildikten sonra geri dönüşü olmuyor.

Bugün FIFA hakemlerinin geldiği noktayı da ibretle gözlemliyoruz. Bu hakemlerde FİFA göstergesi var mı? diye sormadan kendimi alamıyorum.

Hakem merkezde olmalıdır. Sorumluluğu sahada almalıdır. Video sistemini ikinci bir hakem gibi kullanarak karar vermekten vazgeçmelidir. VAR, daha çok hakemin göremediği ya da yanlış değerlendirdiği kararlar için devreye girmelidir. Hakem de bunu bilmelidir.

Aksi halde ortaya çıkan tablo bellidir: Kendi gözüyle değil, yukarıdan beklenen tepkiyle düdük çalan görevliler olursun.

Hakemlik, hatayı yok sayarak değil, hatadan ders çıkararak ilerler.

Batuhan Kolak’ın önünde uzun bir yol var. Bu maç onun için bir son değil, ciddi bir uyarı olmalı.

Asıl sınavı bundan sonra başlayacak:

Hatalarından ders çıkaracak mı, yoksa sistemin kendisinden beklediği hakeme mi dönüşecek?

Çünkü hakemlikte unvanı sahadaki performans taşır; sahadaki performansı ise unvan kurtaramaz.

Cesaret köreltilirse, sahada kalan tek şey kumandanın sinyalidir.

 

Prof. Dr. Ömer Dalman

20.09.2026