Trabzon’un batısında, Karadeniz’in kıyısında Beşikdağı’ na yaslanmış; eğitimi, kültürü, gelenekleri , fındığı ve denizi ile öne çıkmış sakin bir ilçe Beşikdüzü…

Adını arkadaki Beşikdağı’ndan fındık bahçelerinden, yayla yollarından ve Çepni boyunun direngen (Kaşgarlı Mahmut: “Nerede düşman görse savaşır…”der Çepniler için) kültüründen alır.

Her yıl 20 Mayıs’ta, eski Rumi takvime göre 7 Mayıs’a denk gelen günde ilçe başka bir güne uyanır: “Mayıs Yedisi Şenlikleri.”

Bu şenlik sıradan bir kutlama değil. Çepnilerin yayla göçünden önceki son buluşması, denizle vedalaşması, toprağa ve birbirine söz vermesidir.

Deniz Kıyısında Başlayan Gün

Mayıs Yedisi’nin sabahı Beşikdüzü’nde güneş doğmadan hareket başlar. Halk, ailece deniz kıyısına iner. Giresun Aksu Deresi’nden, Bulancak’tan, Görele’den, Espiye’den, Ordu’nun Yason Burnu, Fatsa ve Yalıköy’ünden gelen misafirlerle kıyı kalabalıklaşır.

Gelenek nettir:

Topluca denize girilir. Soğuk suya girmek hem sağlık hem de bereket getirir inanışına dayanır.

Yaylaya çıkacak inekler yıkanır.Sürülerin yaylaya sağlıklı çıkması için yapılan bir temizliktir.

Suya 7 çift, 1 tek taş atılır. Her atışta bir dilek söylenir. “Yaylamız bereketli olsun”, “Gidip sağ salim dönelim”, “Hastalık görmeyelim”…

Kayıklar denize açılır, piknikler kurulur. Kemençe çalar, zurna öter, horon döner…

Deniz bu günde sadece su değildir. Çepni için bir yol arkadaşı, bir şahittir.

Mayıs Yedisi Helvası: Bereketin Tadı

Şenliğin en bilinen sembolü “Mayıs Yedisi Helvası”dır. Un, yağ ve şeker kazanlarda kavrulur, komşulara dağıtılır. Helva sadece tatlı değildir; yayla yoluna azık, paylaşmanın nişanesidir. Beşikdüzü’nde o gün her evin bacasından helva kokusu gelir.

Çepni’nin Göç Öncesi Sözü

Beşikdüzü, Çepni boyunun Karadeniz’de en yoğun yaşadığı yerlerden biri. Mayıs Yedisi, yayla göçü öncesi yapılan son “büyük buluşma”.

Yaylaya çıkacak olanlar için bu gün bir veda değil, bir söz verme günüdür:

“Gidiyoruz ama döneceğiz. Toprağımızı bırakmıyor, yaylaya taşıyoruz. Kültürümüzü, dilimizi, türkümüzü de beraber götürüyoruz.”

Horon halkaları bu yüzden daha sıkı kurulur. Kemençenin sesi daha gürdür. Yaşlılar gençlere hikaye anlatır, gençler o hikayeyi omuzlarında yaylaya taşır.

Karadeniz’de birçok ilçe Mayıs Yedisi’ni kutlar. Ama Beşikdüzü’nü farklı kılan şey, şenliğin *Çepni kültürüyle içe geçmiş olması*.

Burada sadece eğlence yok. Bir göç ritüeli var. Bir aidiyet duygusu var. Denizden yaylaya uzanan yolun başlangıç noktası burası. O yüzden Beşikdüzü’ndeki Mayıs Yedisi, hem denizcinin hem yaylacının bayramıdır.

Şenlik sırasında kurulan stantlarda el dokuması, fındık ürünleri, yerel yemekler sergilenir. Dedesinin elinden tutmuş çocuğun denize ilk taş atışı, ninelerin helva dağıttığı an, horonda terleyen gençlerin gözlerindeki coşku.

Yaşayan Bir Miras

Mayıs Yedisi, UNESCO’nun “Somut Olmayan Kültürel Miras” listesine aday gösterilecek kadar köklü bir gelenek…

Beşikdüzü’nde ise bu miras müzede değil, sokakta, denizde, sofrada yaşıyor.

20 Mayıs’ta yolunuz Karadeniz’e düşerse Beşikdüzü’ne uğrayın. Denize giren kalabalığın içinde durun, bir kase helva alın, horona katılın. O gün anlarsınız ki Çepni’nin nefesi hâlâ sıcak, Mayıs Yedisi hâlâ diri.

Beşikdüzü sadece bir ilçe değil. Denizle yayla arasındaki köprüdür. Ve o köprünün üstünde her yıl, Türkü söylenir: “Gidiyoruz… ama döneceğiz…”

Kadir ULUDÜZ

Emekli Öğretmen