HABAŞ Aliağa tesislerinde yıllar içinde meydana gelen iş kazaları, bölgedeki ihmal zincirinin en acı yüzünü oluşturuyor. Patlama, yangın ve gaz sızıntısı gibi olaylarda hayatını kaybeden işçiler, sanayi uğruna feda edilen yaşamların simgesi haline geldi. Geride kalan aileler, hem kayıplarının acısını hem de adalet arayışının çoğu zaman sonuçsuz kalmasını yaşıyor. İş güvenliği önlemlerinin yetersizliği, denetimlerin etkisizliği ve “üretim önce gelir” anlayışı, bu ölümlerin önlenebilir olduğunu gösteriyor. Her iş kazası, aslında bir ihmalin, bir uyarının göz ardı edilmesinin, bir hayatın “maliyet” olarak görülmesinin sonucu. HABAŞ’ta hayatını kaybeden işçilerin anısı, bu ihmaller zincirinin ne kadar ağır bir bedel taşıdığını her gün yeniden hatırlatıyor.
Sanayinin gölgesinde yaşam mücadelesi veren Aliağa, yıllardır çevre sorunları ve insan sağlığını hiçe sayan uygulamalarla boğuşuyor. HABAŞ’ın bölgedeki faaliyetleri, çevreye verdiği zarar ve yol açtığı sağlık riskleri nedeniyle kamuoyunun gündeminde kalmayı sürdürüyor. Bölge halkı, uzun süredir devam eden ihmallerin bedelini ağır ödüyor; nefes alamadıkları günlerde yaşam haklarının ellerinden alındığını dile getiriyor. Yaşananlar, sanayi faaliyetleriyle insan yaşamı arasındaki dengenin ne kadar bozulduğunu açıkça ortaya koyuyor.
Aliağa’da çevre kirliliği giderek sıradanlaşmış durumda. Bacalardan yükselen dumanlar, zaman içinde gözle görülmeyen bir tehdide dönüşüyor. Uzmanlar, bölgede solunum yolu hastalıklarının ve kanser vakalarının arttığına dikkat çekiyor (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı raporları, 2020). HABAŞ’ın çevre izinlerine uyup uymadığı ve denetimlerin ne ölçüde etkili olduğu ise hâlâ yanıt bekleyen sorular. Halk sağlığı risk altındayken sorumluların hesap vermemesi, ihmallerin yarattığı kaygıyı daha da artırıyor.
Aliağa’nın çocukları da kirliliğin en savunmasız kurbanları arasında. Temiz havada nefes almak ve güvenle oyun oynayabilecekleri alanlar bulmakta zorlanıyorlar. Aileler çocuklarının geleceği için kaygılı; her güne yeni bir endişeyle başlıyor. Bölgede yaşayanların sesleri yeterince duyulmuyor, talepleri karşılık bulmuyor. Bu sessizlik, görmezden gelinen sorunların ağırlığını her geçen gün artırıyor.
Hukuki süreçler, çevre davaları ve halkın başvurduğu yasal yollar çoğu zaman sonuç vermiyor. Yıllardır sürdürülen mücadeleler de giderek umutsuzluğa dönüşüyor. Sanayi tesislerinin ekonomik gücü adaletin önüne set çekerken, yasalar kâğıt üzerinde kalıyor ve uygulamaya yansımıyor (TMMOB Çevre Mühendisleri Odası, 2021 raporu). Bu tablo yalnızca Aliağa için değil, Türkiye’nin tamamı için ciddi bir uyarı. İhmaller zinciri kırılmadığı sürece benzer felaketlerin yaşanması kaçınılmaz görünüyor.
HABAŞ-Aliağa örneği, sanayileşme uğruna insan yaşamının nasıl gözden çıkarılabildiğini acı bir biçimde ortaya koyuyor. Bölge halkının sağlıklı ve güvenli yaşam koşullarına kavuşması; etkili denetim, şeffaf yönetim ve hesap verebilirliğin gerçekten sağlanmasına bağlı. Unutmayalım: Fabrika bacasından yükselen duman, bir çocuğun ciğerlerinde biriken zehre dönüşüyor. Bugün bu zehir Aliağa’da, yarın başka yerlerde de olabilir. İhmallerin yarattığı yıkım, sessiz kalan herkesin vicdanında iz bırakacaktır.
Öğr. Gör. Ed. Yılmaz ÇAKMAK
TRABZON’DAN TÜM TÜRKİYE’YE

Aliağa da hayatını kaybedenlere başsağlığı diliyorum.
Merhabalar, makaleme yapılmış bir yorum olmasa da konuya duyarlılığınız için teşekkür ederim. Saygılarımla