MİLYONLUK CEZALAR CAYDIRICI DEĞİL, ALAGÖZ’ÜN RUHSATI DERHAL İPTAL EDİLMELİ!
*Bu yazıda yer alan bilgiler, yazarın kişisel görüşleri ve mevcut bilimsel veriler ışığında yapılan değerlendirmelerdir. Bu yazı, karalama veya iftira amacı taşımamakta, toplumsal farkındalık ve kamu yararı gözetmektedir.
Doğankent’te yaşananlar toplum üzerinde adeta infial etkisi yarattı. Ama bu infialin tek nedeni muhtarların toplantıya habersiz çağrilması, cep telefonlarının toplanması değil. Asıl infialin kaynağı, yıllardır süregelen ve göz göre göre yok sayılan ciddi bir çevre felaketi riskidir.
Resmi gündemi “yaylalardaki kaçak yapılaşma” olan toplantının ardından ortaya çıkan tablo, bölgede zaten büyüyen madencilik tepkisini katlamıştır. Çünkü Doğankent halkı, toprağının, suyunun, deresinin nasıl kirletildiğini yıllardır bizzat görmektedir. Ve bu kirliliğin faili olarak gösterilen şirket bellidir: Alagöz Holding.
Geçtiğimiz günlerde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Giresun’un Doğankent ilçesi Çatalağaç köyünde faaliyet gösteren Alagöz Madencilik Şirketi’ne 2 milyon 517 bin TL ceza kesti. Sebep? Atık suyun Çatalağaç Deresi’ne deşarj edilmesi. Daha önce de aynı ihlal nedeniyle iki kez ceza alan şirkete bu kez ceza 3 kat uygulandı.
Soruyorum: Bu cezalar neyi değiştirdi? Çatalağaç Deresi’nin rengi geri geldi mi? İçindeki canlılar yeniden canlandı mı? Hayır.
Giresun Çevre ve Doğa Derneği’nin açıklamasına göre işletmeye bugüne kadar en az 7 ayrı idari yaptırım uygulanmış olmasına rağmen ihlaller devam etmektedir. Dernek haklı olarak şu tespiti yapıyor: “Uygulanan para cezaları caydırıcılık niteliğini yitirmiştir. Alagöz Maden Şirketi, Bakanlığın yaptırımını kale almamaktadır.”
Kimya alanında çalışan bir bilim insanı olarak hatırlatmak isterim: Denetimsiz maden atıkları, özellikle ağır metaller (kurşun, kadmiyum, arsenik) ve bazı işlemlerde kullanılan siyanürlü bileşikler nedeniyle bilimsel literatürde kanserojen risk sınıfında değerlendirilmektedir. Bu tür atıklara kronik maruziyetin, su ve toprak yoluyla canlılara ulaşarak sağlık sorunlarına yol açma riski yüksektir. Bu sadece bir çevre sorunu değil, aynı zamanda bir halk sağlığı sorunudur. Doğankent’teki atıkların tam kimyasal içeriğinin bağımsız laboratuvarlarca analiz edilmesi ve sonuçların kamuoyuyla paylaşılması acil bir zorunluluktur.
Bu şirketin sahibinin Iğdır Milletvekili Cantürk Alagöz olduğu bilinmektedir. Bölge halkı, şirketin defalarca ceza almasına rağmen faaliyetlerine aynen devam etmesini, bu siyasi bağlantıya yormaktadır. Yurttaşların ifadesiyle: “Bu rezillik 4 buçuk yıldır devam ediyor. Her şikayet ettiğimizde cüzi miktarda ceza yazılıyor. Ölmemiz mi gerekiyor?” Eylül 2025’te şiddetli yağmurlarla birlikte madene ait kimyasal atık havuzunun taştığı, zehirli atıkların ormana, toprağa, dereye karıştığı belgelenmiştir. O dönemde de ceza kesilmiş, ancak ihlaller durmamıştır.
Ve şimdi size, halkın seçilmiş temsilcilerine sesleniyorum sevgili muhtarlar:
Sizi habersizce o toplantıya çağırdılar. Cep telefonlarınızı topladılar. Maden şirketi yöneticileriyle aynı masaya oturttular. Ama siz susmayın. Sizi susturmak isteyenler, aslında halkın sesini kesmek istiyor. Siz toprağın, suyun, geleceğin nöbetçilerisiniz. O maden derenin rengini siyaha çevirirken, bilimsel olarak kanserojen risk taşıyan atıklar çocuklarınızın oynadığı toprağa, içtiğiniz suya karışırken, siz o masada sessiz kalamazsınız. Yarın sizin çocuğunuz hasta olduğunda “Ben ne yaptım, affet beni” diyeceksiniz. Bunu unutmayın. Sizin sesiniz, sokağın sesidir. Köyün sesidir. Yaylanın sesidir. O cep telefonlarınızı toplayanlar unutmasın: Bir muhtarın sessizliği değil, haykırışı tarihe yazılır. Muhtarlar, tarih sizi affetmez eğer bu bilinçsizce göz yumulan çevre felaketi karşısında susarsanız.
Çevre Derneği’nin talebi açık ve nettir: Alagöz Madencilik’e ait ruhsat derhal iptal edilmelidir. Para cezaları caydırıcı olmaktan çıkmıştır. Milyonluk cezalar, akan derenin, zehirlenme riski altındaki suyun, yok olan toprağın bedeli olamaz.
Bugün mesele sadece bir maden meselesi değildir. Mesele; devletin tarafsızlığıdır. Mesele; halk iradesine duyulan saygıdır. Mesele; toprağın, suyun ve geleceğin kimden yana korunacağıdır.
Alagöz Holding’in Doğankent’teki çevre felaketi riskine rağmen kesilen cezalar yetmez. Bir avuç maden şirketi daha fazla kâr edecek diye Karadeniz’in en zengin su kaynakları riske atılamaz. Bir milletvekilinin şirketi diye kimse dokunamıyorsa, işte o zaman devlet olmaktan çıkar, şirketin özel güvenliği haline gelinir. Muhtarları habersiz toplantıya çağıran, cep telefonlarını toplayan zihniyetle, derenin rengini siyaha çeviren Alagöz’ü koruyan zihniyet aynı zihniyettir.
Doğa susmaz, tarih affetmez. Bugün Doğankent’se, yarın başka bir köy, başka bir yayla olur. Direnenlerin yanında olmayan, sonra kendi sessizliğine ağlar.
Alagöz’ün ruhsatı derhal iptal edilsin! Muhtarlar, sesinizi yükseltin! Bu topraklar hepimizin!
Prof. Dr. Ömer DALMAN
